Fjármál II — Prófunarbók

01 WACC og skattar — hvernig hafa þeir áhrif? ▾

Útskýrið vegna ávöxtunarkröfu (WACC). Hvernig hafa skattar áhrif á hana? Ef fyrirtækjaskattur hækkar, hvaða áhrif hefur það á kröfuna? Ef skattprósentan lækkar nánast í núllið, hver eru áhrifin varðandi vilja fyrirtækja til að skuldsetja sig?

Hvað er WACC

WACC (Weighted Average Cost of Capital) er vegið meðaltal ávöxtunarkröfu eigin fjár og skulda — þ.e. kostnaðurinn sem fyrirtækið þarf að skila til að réttlæta fjárfestingu sína.

WACC = (E/V) × Re + (D/V) × Rd × (1 − T)

📌E/V = hlutfall eigin fjár, D/V = hlutfall skulda, Re = ávöxtunarkrafa eigin fjár, Rd = vextir skulda, T = skattprósentan

Skattar og WACC

✅Vextir á skuldir eru frádráttarbærir frá skatti — þetta skapar skattaskjöld (tax shield). Þess vegna er (1−T) í formúlunni — skuldir eru ódýrari eftir skatta.

📈Ef skattur hækkar: skattaskjöldurinn verður dýrmætari → skuldir verða hlutfallslega enn ódýrari → WACC lækkar (að öðru óbreyttu).

📉Ef skattur lækkar í núll: skattaskjöldurinn hverfur algerlega → enginn hagur af skuldsetningunni → fyrirtæki munu vera mun síður tilbúin til að skuldsetja sig.

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Eru skuldir alltaf betri en eigið fé?"

Nei — skuldir hafa skattaforskot en auka áhættu og fjárhagserfiðleika. Ákjósanleg fjármagnsskipan er jafnvægi þar sem WACC er lægst.

❓ "Hvernig tengist þetta Modigliani-Miller?"

MM (án skatta) segir að fjármagnsskipan skipti engu máli. En með sköttum — skuldir skapa verðmæti í gegnum skattaskjöldinn, þar til fjárhagserfiðleikar vega á móti.

02 WACC og verkefnaval — af hverju samþykkir eitt fyrirtæki og annað ekki? ▾

Útskýrið WACC. Þegar fyrirtæki spá í ný verkefni, af hverju gæti eitt fyrirtæki samþykkt verkefni sem veitir 8% ávöxtun en annað ekki?

Lykilskýringin

Fyrirtæki samþykkir verkefni ef ROIC ≥ WACC — þ.e. ávöxtunin er hærri en kostnaðurinn við fjármagnið.

🏢Fyrirtæki A með WACC = 7%: samþykkir 8% verkefnið ✅ (ROIC > WACC, verðmæti skapast)

🏭Fyrirtæki B með WACC = 10%: hafnar 8% verkefninu ❌ (ROIC < WACC, verðmæti eyðilagt)

WACC er mismunandi eftir fjármagnsskipan, áhættu rekstrar og skuldsetningarstigum.

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Hvað veldur því að WACC er mismunandi milli fyrirtækja?"

Áhætta í rekstri (beta), fjármagnsskipan (hlutfall skulda/eigin fjár), og markaðsskilyrði. Tæknifyrirtæki hafa oft hærra WACC en stöðug, eldri fyrirtæki.

03 WACC 9% — skuldsetting bætt við, hvað gerist? ▾

Fyrirtæki með WACC = 9% er alfarið fjármagnað með eigin fé. Stjórnendur íhuga skuldir. Hvað gerist við WACC? Útskýrðu skattaskjöldinn og aukna áhættu. Hvenær hættir skuldsetning að vera verðmætaskapandi?

Þróun WACC með skuldsetningu

📉Í byrjun lækkar WACC — skuldir eru ódýrari en eigið fé, og vextir eru frádráttarbærir (skattaskjöldurinn).

⚠️Síðan hækkar WACC aftur — hluthafar sjá aukna áhættu og krefjast hærri ávöxtunarkröfu (cost of equity hækkar).

🎯Lágmark WACC = ákjósanleg fjármagnsskipan (optimal capital structure).

💡 U-laga ferill: WACC lækkar fyrst, nær lágmarki, hækkar svo — þetta er kjarnahugtakið!

Skattaskjöldurinn

Vextir á skuldir eru frádráttarbærir frá skatti. Þetta þýðir að ríkið borgar í raun hluta af vaxtakostnaðinum. Þess vegna eru skuldir ódýrari en eigið fé eftir skatta.

Hvenær hættir skuldsetning að vera verðmætaskapandi?

Þegar jaðarkostnaður skulda (hækkun á cost of equity + hætta á fjárhagserfiðleikum) vegur upp á móti hagræðinu af skattaskjaldinum. WACC fer þá að hækka aftur.

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Getur þú teiknað þetta upp?"

WACC á y-ás, skuldsettingarhlutfall á x-ás. Ferill byrjar hár, lækkar, nær lágmarki við ákjósanlega skipan, hækkar svo aftur. U-laga form.

04 ROIC = 12%, WACC = 8% — verðmætasköpun og vöxtur ▾

Fyrirtæki hefur ROIC = 12% og WACC = 8%. Hvað segir þetta um verðmætasköpun? Hvað gerist ef það vex hratt? Ætti að auka eða draga saman arðgreiðslur? Hvað með endurkaup ef markaðsvirði er undir innra virði?

Verðmætasköpun

✅ROIC > WACC → verðmæti skapast — fyrir hverja krónu sem fjárfest er, kemur meira en króna til baka.

📈Þetta þýðir að hlutabréf ættu að vera þess virði meira en bókfært eigið fé (P/B > 1).

Vöxtur

g = ROIC × IR

Þar sem ROIC = 12% er vöxtur mjög gæðasamur — því meira sem endurfjárfest er, því meira verðmæti skapast. Hér er gott að vaxa hratt.

Arðgreiðslur og endurkaup

💡Draga saman arðgreiðslur — betri að endurfjárfesta, þar sem ROIC > WACC.

🔄Endurkaup ef vanmetin: ef markaðsvirði < innra virði er það líka gott — en endurfjárfesting í rekstri er enn betri þar sem ROIC er hár.

Togstreita: Bæði endurkaup OG endurfjárfesting eru góðir valkostar hér — kennarinn vill sjá þig ræða báðar hliðar!

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Myndi þú alltaf velja endurfjárfestingu yfir arð?"

Ekki endilega — ef hluthafar hafa betri tækifæri annarsstaðar, eða ef bréfin eru mjög vanmetin, gætu endurkaup verið betri. Það fer alltaf eftir aðstæðum.

05 WACC = 8%, ROIC = 7% — arður, endurkaup eða fjárfesting? ▾

Þrír valkostir: (1) Fjárfesta í nýju verkefni ROIC = 7%, (2) Greiða arð, (3) Kaupa eigin bréf. WACC = 8%. Hver er besta ákvörðunin? Hvernig útskýrir þú þetta fyrir stjórn? Hvað ef markaðsverð er mjög lágt?

Besta ákvörðunin

❌Fjárfesting er út — ROIC (7%) < WACC (8%) → verðmæti eyðilagt.

✅Skila peningum til hluthafa — annaðhvort í formi arðs eða endurkaups.

🤔Hvort — arður eða endurkaup — fer eftir aðstæðum og er ekki alltaf augljóst!

Hvernig útskýra fyrir stjórn

"Við erum að eyðileggja verðmæti hluthafa með því að fjárfesta á 7% þegar hluthafar gætu fengið 8% annarsstaðar. Við eigum því að skila þessum peningum til þeirra."

Ef markaðsverð er mjög lágt

🛒Ef bréfin eru vanmetin (markaðsverð < innra virði) eru endurkaup sérstaklega aðlaðandi — þú ert að kaupa krónu á 80 aura.

⚠️Arður er skattskyldur hjá hluthöfum en endurkaup ekki beint — en þetta er ekki alltaf einfalt.

💡 Kennarinn vill sjá að þú skilur að þetta er ekki alltaf einföld ákvörðun!

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Eru endurkaup alltaf betri en arður?"

Nei — arður gefur hluthöfum öruggar, spáanlegar tekjur. Endurkaup eru sveigjanlegari en gefa ekki sömu skilaboð um stöðugar tekjur til framtíðar.

06 Flæði fjármagns — frá fjárfestum, í gegnum ríkið, til baka ▾

Hvernig flæðir fé frá fjárfestum inn í fyrirtækið, ríkið fær hluta í sköttum, og til baka til fjárfesta? Hvenær þarf fyrirtæki nýtt fjármagn? Lægri skattar — áhrif á hluthafa? Tenging við arðgreiðslustefnu og vöxt?

Fjármagnsflæðið

1️⃣Fjárfestarnir leggja fram fjármagn (hlutabréf eða lán)

2️⃣Fyrirtækið notar það í rekstur og skapar hagnað

3️⃣Ríkið tekur sinn hluta í formi fyrirtækjaskatts

4️⃣Hluthafar fá afganginn í formi arðs, endurkaups eða verðhækkunar

Hvenær þarf fyrirtæki nýtt fjármagn?

Þegar innri fjárstreymi (FCF) er ekki nóg til að standa undir vexti eða fjárfestingum. Þá þarf að fara á markaðinn eftir nýju hlutafé eða taka lán.

Lægri skattar og hluthafar

Lægri skattar → meira eftir til hluthafa → jákvæð áhrif á fjármagn til hluthafa (meira lendi hjá þeim í formi arðs eða verðhækkunar).

Tenging við arðgreiðslustefnu og vöxt

Innri vöxtur = ROIC × (1 − Payout ratio)

📈Lægri arðgreiðslustefna (lægra payout ratio) → meiri endurfjárfesting → meiri vöxtur

💵Hærri arðgreiðslustefna → meira til hluthafa núna → minni vöxtur

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Er lægri arðgreiðsla alltaf betri fyrir vöxt?"

Aðeins ef ROIC > WACC. Ef fyrirtækið eyðileggur verðmæti með fjárfestingum sínum, er betra að greiða út!

07 Jónas — fjármagnstekjuskattur, vöxtur félaga, aldur fjárfestis ▾

Jónas á 14 milljónir á bankabók (10% vextir) og hlutabréf í félagi A metið á 4 milljónir (V/H = 4). A endurfjárfestir 60%. Hversu mikill fjármagnstekjuskattur greiðist (22% skatt, 300.000 frítekjumark)? Félag B fjárfestir 40% — meiri eða minni vöxtur? 30 ára vs 70 ára Jónas?

Útreikningur

Liður	Upphæð
Bankabókvextir (14m × 10%)	1.400.000 kr
Hagnaður félags A (4m ÷ 4)	1.000.000 kr
Arður greiddur (40%)	400.000 kr
Heildartekjur	1.800.000 kr
Frítekjumark	− 300.000 kr
Skattstofn	1.500.000 kr
Fjármagnstekjuskattur (22%)	330.000 kr ✅

Félag A vs Félag B

g = ROIC × IR

📈Félag A (IR = 60%) → hærri vöxtur

📉Félag B (IR = 40%) → lægri vöxtur

Með sama ROIC er vöxtur A meiri vegna hærri endurfjárfestingar.

30 ára vs 70 ára Jónas

👶30 ára Jónas → vill 60% félagið — langur tímahorizont, vill að peningarnir vaxi inni í fyrirtækinu.

👴70 ára Jónas → vill 40% félagið — styttri tímahorizont, þarf tekjur núna í formi arðs.

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Hvað ef Jónas þyrfti tekjur núna?"

Þá myndi hann kjósa 40% félagið óháð aldri — persónulegar fjárhagsþarfir hafa áhrif á val á fjárfestingum, ekki bara aldur.

08 ST — EBIT, skuldir, arður, og ROE ▾

EBIT = 10m. Skuldir = 50m (10% vextir). Eigið fé = 40m. Skattur = 20%. Payout = 40%. Hversu mikið er endurfjárfest? Ef eingöngu eigið fé, fer hagnaður upp eða niður? Hvað með ROE? Ef 80% payout, hvað gerist við vöxt og sjötug manneskja?

Útreikningur

Liður	Með skuldum	Án skulda
EBIT	10.000.000	10.000.000
Vextir	−5.000.000	0
EBT	5.000.000	10.000.000
Skattur (20%)	−1.000.000	−2.000.000
Hagnaður eftir skatt	4.000.000	8.000.000
Arður (40%)	1.600.000	—
Endurfjárfest (60%)	2.400.000	—

ROE — vogar-áhrifin

📊Með skuldum: ROE = 4m ÷ 40m = 10%

📊Án skulda: ROE = 8m ÷ 90m = 8.9%

Skuldsettingin hækkar ROE — þetta eru vogar-áhrifin (financial leverage). En þau ganga í báðar áttir!

Ávöxtunarkrafa eigin fjár án skulda

Lækkar — hluthafar bera minni áhættu þegar engar skuldir eru til staðar. Minni áhætta = lægri ávöxtunarkrafa.

80% arður — vöxtur og sjötug manneskja

📉IR lækkar úr 60% í 20% → vöxtur lækkar verulega (g = ROIC × IR)

👴Sjötug manneskja myndi hafa meiri áhuga — hún fær meira í reiðufé núna!

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Er alltaf gott að hafa hátt ROE?"

Ekki endilega — hátt ROE gæti komið af mikilli skuldsetningu sem eykur áhættu, ekki af raunverulegri hagkvæmni í rekstri.

❓ "Af hverju hækkar hagnaður þegar skuldir eru fjarlægðar?"

Vegna þess að 5.000.000 kr í vaxtagjöld hverfa. En þú þarft meira eigið fé (90m í stað 40m) til að fjármagna sama rekstur.

09 Blue Car Rental — enginn arður 2020-2021, af hverju? ▾

Blue Car Rental greiddi ekki arð árin 2020 og 2021. Af hverju? Lýsið arðgreiðslustefnu síðustu ár og hvernig þær lýsa væntingum um vöxt. Hvernig tengist vöxtur fyrirtækisins við arðsemi þess?

Af hverju enginn arður 2020-2021?

🦠COVID-19 — ferðaþjónusta hrundi. Blue Car er leigubílaþjónusta sem er 100% háð ferðamönnum. Tekjur féllu dramatískt.

💰Í erfiðleikum þarf fyrirtæki að varðveita reiðufé (preserve cash) frekar en að greiða út.

📉Þegar ROIC er lágur eða neikvæður er engin ástæða til að greiða arð — það er lítið eftir að dreifa.

Arðgreiðslustefna síðustu ár vs 2011-2018

📅2011-2018: Ferðaþjónusta var í miklum vexti á Íslandi — Blue Car óx hratt og greiddi minni arð (endurfjárfesti meira).

📅Síðustu ár: Vöxtur hefur minnkað — arðgreiðslur hækkað, sem bendir til þess að stjórnendur sjá minni vaxtarmöguleika.

Tenging vöxtar og arðsemi

g = ROIC × IR

Þegar ROIC er hár borgar sig að endurfjárfesta (lág arðgreiðsla). Þegar vaxtarmöguleikar minnka → meiri arður → skilaboð til markaðarins um að fyrirtækið sé minna vaxtarfyrirtæki.

10 Blue Car — 40-60% arður, af hverju ekki skýrari stefna? ▾

Blue Car greiðir 40-60% í dag. Stefnan virðist ekki föst. Nefnið ástæður. Af hverju ríkjandi í dag en ekki áður? Hvernig tengist vöxtur og arðsemi?

Ástæður fyrir óskýrri stefnu

🌊Óvissa í rekstri — ferðaþjónusta er mjög sveiflukennd (COVID sýndi það). Erfitt að skuldbinda sig.

🌱Vaxtarmöguleikar breytast — ef gott tækifæri kemur þarf fyrirtækið sveigjanleika til að grípa það.

🏢Lítið skráð fyrirtæki — minni þrýstingur frá mörkuðum en hjá stærri skráðum félögum.

Af hverju ríkjandi í dag?

Vöxtur ferðaþjónustu hefur normaliserast eftir COVID — minna tækifæri til vaxtarfjárfestinga → meira fé til hluthafa. Þetta er eðlileg þróun í líftíma fyrirtækis.

11 Heimar — endurkaup bréfa, hvenær er það best? ▾

Endurkaup Heima — hvenær er best að kaupa bréfin til baka í stað þess að fjárfesta? Hvernig hefur slíkt áhrif á ákvörðun um arð vs endurkaup?

Hvenær endurkaup fremur en fjárfesting?

📊Þegar ROIC nýrra verkefna < WACC — þ.e. engin verðmæt fjárfestingartækifæri eru til staðar.

🏷️Þegar bréfin eru vanmetin á markaðnum — endurkaup eru þá „góð fjárfesting" í eigin bréf.

💵Þegar umfram reiðufé er til staðar sem engin betri not eru fyrir.

Arður vs endurkaup hjá Heimum

🔄Endurkaup eru sveigjanlegri — ekki skuldbindandi eins og reglulegar arðgreiðslur.

📈Endurkaup hækka hlutabréfaverð (færri bréf í umferð → hærra hagnaður á bréf = EPS).

💡Arður sendir stöðugari skilaboð til markaðarins um heilbrigðan rekstur.

12 Heimar — EBITDA/Kaupverð hlutfall og samanburður við WACC ▾

EBITDA/Kaupverð hlutfallið — hvað segir það? Hvernig borið saman við WACC Heima? Ef hlutfallið er 7% og lánakjör eru 6%, er það gefið að það sé góð fjárfesting?

Hvað segir EBITDA/Kaupverð?

Þetta er ávöxtun sem fjárfestingin gefur á EBITDA-grunni — svipað og ROIC en á þessum mælikvarða. Ef hlutfallið er 7%, þá gefur fjárfestingin 7% ávöxtun á EBITDA-grunni.

Er 7% hlutfall og 6% lánakjör = góð fjárfesting?

⚠️Ekki gefið — þetta er ekki einfalt! 7% > 6% gefur til kynna jákvæðan mun, en:

❓EBITDA tekur ekki til greina afskriftir, fjármagnskostnað eða skatta — raunveruleg ávöxtun gæti verið lægri.

📊Þarf að bera saman við WACC Heima (ekki bara lánakjör) til að fá heildarmyndina.

💡 Munurinn á 7% og 6% er þröngur — lítil breyting í forsendum gæti snúið þessu við!

13 Arion banki — hvernig eru endurkaup framkvæmd? ▾

Hvernig eru endurkaup Arions framkvæmd? Er sama stefna og hjá Heimum?

Hvernig framkvæmd

🏦Arion banki framkvæmir endurkaup í gegnum skipulagðar endurkaupáætlanir sem eru samþykktar á hluthafafundum.

📋Bankar eru háðir eftirliti (Fjármálaeftirlitið) og eiginfjárkröfum (Basel) — þetta takmarkar sveigjanleika þeirra við endurkaup.

⚖️Arion þarf alltaf að tryggja að eiginfjárhlutfall sé yfir lágmarki áður en hægt er að greiða út eða kaupa aftur bréf.

Munur frá Heimum

🏪Heimar: Hefðbundið verslunarfyrirtæki — mun frjálsari í endurkaupum, háð eigin fjárstreymi og vaxtarstefnu.

🏦Arion: Banki með sérstök lög og reglur — eiginfjárkröfur stjórna útgreiðslum.

14 Arion — gengi hækkað, hvernig hafa arður og endurkaup haft áhrif? ▾

Gengi Arion banka hefur hækkað mikið. Hvernig hafa arðgreiðslur og endurkaup bréfa haft áhrif á gengi og vöxt síðustu árin?

Áhrif á gengi

📈Endurkaup → færri bréf í umferð → EPS (hagnaður á bréf) hækkar → bréfaverð hækkar.

💵Arðgreiðslur → skilaboð um heilbrigðan rekstur og stöðugt fjárstreymi → fjárfestar treysta fyrirtækinu → verð hækkar.

🔄Bæði saman senda sterkt jákvætt merki til markaðarins.

Áhrif á vöxt

Þegar banki greiðir mikið í arð og endurkaup, er minna fjármagn til vaxtar. En Arion er þegar stór og viðurkenndur — vaxtarmöguleikar eru takmarkaðir á Íslandi. Þess vegna er skynsamlegt að skila fjármagni til hluthafa.

15 Bera (Ölgerðin) — innri vöxtur og arðgreiðslustefna ▾

Forstjóri Beru fjallaði um þokkalegan innri vöxt en vænt sala er töluvert hærri en sala 2024. (a) Af hverju og hvaða áhrif á arðgreiðslustefnu? (b) Hvernig gæti arðsemi nýrra fjárfestinga haft áhrif á vöxt út frá g = ROIC × IR?

a) Af hverju stór vöxtur á næstunni?

🍺Bera (Ölgerðin) hefur verið að fjárfesta í nýjum getu og markaðsútþenslu — þessa fjárfestingar eru að borga sig núna.

📅Til skemmri tíma: arðgreiðslur gætu minnkað — fyrirtækið þarf fjármagn til að standa undir vexti.

🔮Til lengri tíma: ef vöxturinn skilar sér í hærri ROIC → meira fjármagn til hluthafa síðar.

b) g = ROIC × IR

g = ROIC × IR

🎯Ef nýjar fjárfestingar Beru skila hárri ROIC → hægt að vaxa hratt án þess að þynna út verðmæti.

⚠️Ef ROIC nýrra fjárfestinga < WACC → vöxturinn er verðmætaeyðandi þrátt fyrir að sala hækki.

💡 Lykilpunktur: Vöxtur er aðeins gott ef ROIC > WACC. Selja meira á tapi er ekki gott!

16 Bera — hlutabréf hækkuðu en sumir fjárfestar ósáttir ▾

Hlutabréf Beru hækkuðu mikið en sumir fjárfestar voru ekki sáttir. Af hverju? Hverskonar fjárfestar? Hvernig hefur slíkt áhrif á væntan vöxt?

Af hverju ósáttir?

💵Sumir fjárfestar — sérstaklega arðmiðaðir fjárfestar (e.g. lífeyrissjóðir, eldri einstaklingar) — vilja reglulegar arðgreiðslur, ekki bara verðhækkun.

📊Ef Bera notar fjármagn í vöxt frekar en arðgreiðslur, fá þessir fjárfestar ekki það sem þeir eru að leita að.

Hvernig hefur þetta áhrif á vöxt?

🔄Ef stór hluti fjárfesta vill arð, gæti verið þrýstingur á stjórnendur að greiða meira út.

📉Þetta getur heft vöxt — minna fjármagn til endurfjárfestingar.

🔀Þetta getur líka valdið fjárfestaflótta og breytt samsetningu hluthafafera yfir í arðmiðaðri einstaklinga.

17 OR og Carbfix — hærri ávöxtunarkrafa, hvað þýðir það? ▾

Snorri Hafsteinn benti á að ávöxtunarkrafa Carbfix væri hærri en önnur verkefni OR. (a) Berðu saman við tæknifyrirtæki og matarfyrirtæki. (b) Ef OR tæki fleiri Carbfix-eins verkefni, hvaða áhrif á WACC og vöxt?

a) Samanburður á ávöxtunarkröfum

Fyrirtæki/Verkefni	Áhætta	Ávöxtunarkrafa
OR hefðbundin verkefni	Lág (opinbert)	Lág (~6-8%)
Carbfix	Há (tækni, óvissi)	Há (~12-15%+)
Matarfyrirtæki	Meðal	Meðal (~8-10%)
Tæknifyrirtæki	Há	Há (~12-18%)

Carbfix er nýstárleg tækni með mikla óvissu — hærri áhætta krefst hærri ávöxtunarkröfu.

b) Ef OR tæki fleiri Carbfix-eins verkefni

📈WACC OR hækkaði — heildarsafn verkefna yrði áhættusamara.

🌱Vaxtarmöguleikar ykjust — Carbfix er á alþjóðlegum markaði með mikið vaxtarstig.

⚖️Þetta er togstreita — hærri áhætta en einnig hærri vaxtarmöguleikar.

18 OR — takmarkanir á arðgreiðslur, áhrif á fjármagnsflæði ▾

Ef OR er með takmarkanir á arðgreiðslur miðað við ýmsa mælikvarða, hvaða áhrif hefur það á flæði fjármagns í rekstur eða fjármagnsskipan?

Áhrif á fjármagnsflæði

🔄Ef ekki er hægt að greiða arð → fjármagn safnast upp inni í fyrirtækinu.

🏗️Þetta fjármagn fer annað hvort í nýjar fjárfestingar (rekstur) eða til að greiða niður skuldir (fjármagnsskipan).

⚖️Ef skuldir greiddar niður → eiginfjárhlutfall hækkar → WACC gæti hækkað (ef skuldir voru ódýrari).

🌱Ef fjárfest í rekstri → vöxtur eykst — en aðeins verðmætur ef ROIC > WACC.

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Af hverju eru þessar takmarkanir til staðar?"

OR er að hluta opinbert fyrirtæki — lánveitendur og eigendur (sveitarfélög) vilja tryggja að lágmarksfjárhagsleg heilsa sé til staðar. Fjármálaskilyrði í lánasamningum (covenants) geta takmarkað arðgreiðslur.

19 Nova — arður, endurkaup, vaxtarfyrirtæki, Rafal vs Ofar ▾

Nova greiðir ákveðinn hluta í arð. (a) Af hverju skuldbindur Nova sig ekki fyrir endurkaupum? (b) Telur sig vera vaxtarfyrirtæki? (c) Af hverju hærri ávöxtunarkrafa á Rafal heldur en Ofar?

a) Af hverju ekki endurkaup?

📱Nova er í sífellt breytilegu umhverfi (fjarskipti) — þarf sveigjanleika til að grípa fjárfestingartækifæri.

💰Endurkaup eru skuldbindingarkenndari í augum markaðarins — arður gefur meira svigrúm til að breyta stefnu.

🔄Nova vill halda fjárhagslegum sveigjanleika til framtíðarfjárfestinga.

b) Vaxtarfyrirtæki?

Nova skilgreinir sig sem vaxtar- og tekjugjafafyrirtæki — blandað. Helstu rök:

📡Fjarskiptamarkaður er tiltölulega mettur á Íslandi — takmarkaðir vaxtarmöguleikar.

🌍En tækifæri til útrásar eða nýrra þjónusta eru alltaf til staðar.

c) Rafal vs Ofar — mismunandi ávöxtunarkrafa

⚡Rafal er í nýjum og óreyndum markaði (rafbílainnviðir) — meiri tæknilegar og markaðslegar óvissuþættir → hærri ávöxtunarkrafa.

🛒Ofar er í þekktara rekstrarumhverfi — minni áhætta → lægri ávöxtunarkrafa.

20 Nova — lítur ekki til WACC eins og kennt er, af hverju? ▾

Nova lítur ekki sérstaklega til ávöxtunarkröfu samkvæmt fræðunum. (a) Helstu rök og réttlæting? (b) Hvað lítur Nova þó til varðandi kaup á öðrum fyrirtækjum?

a) Af hverju ekki hefðbundin WACC?

📊Ávöxtunarkrafa eigin fjár skráðra fyrirtækja tengist oft hlutabréfaverði og hagnaði (t.d. V/H hlutfall) frekar en CAPM formúlu.

🏢Á litlum markaði eins og Íslandi er CAPM/beta oft óraunhæft — hlutabréfaverð er of óstöðugt og markaðurinn of lítill til að gefa nákvæmar forsendur.

💡Nova notar frekar raunhægar forsendur úr rekstri — hvað þarf að skila til að rekstur sé sjálfbær og fjárfestar séu sáttir.

Réttlæting: WACC er tæki, ekki lög. Á smáum, óþroskuðum mörkuðum getur verið skynsamlegra að nota aðrar aðferðir.

b) Hvað lítur Nova til við yfirtökur?

📈Nova notar margfaldara (multiples) — einkum EV/EBITDA hlutfallið — til að meta hvort kaupverð sé sanngjarnt.

🔍Samanburður: Ef sambærileg fyrirtæki eru keypt á 8x EBITDA og Nova er að bjóða 6x, er það líklega gott kaup.

⚖️Þetta er hlutfærsluverðmæt (relative valuation) — algengasta aðferð við yfirtökur í reynd.

Líklegar framhaldsspurningar

❓ "Hvaða margfaldari er kenndur í þessum kúrsi?"

EV/EBITDA — Enterprise Value deilt með EBITDA. Gefur til kynna hversu mörg ár tekur að greiða kaupverð af EBITDA-hagnaði.

❓ "Gæti WACC verið of lágur eða of hár hjá Nova?"

Já — ef beta er reiknað á litlum, óstöðugum markaði getur það gefið mjög ranga niðurstöðu. Þess vegna nota margir í reynd bæði WACC og margfaldara sem tvöfalda sannprófun.